Xu hướng khu công nghiệp xanh tại Việt Nam: Tương lai của bất động sản công nghiệp

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hướng đến phát triển bền vững, khu công nghiệp xanh đang trở thành xu hướng tất yếu tại Việt Nam. Từ các khu công nghiệp truyền thống, nhiều mô hình mới như khu công nghiệp sinh thái, thông minh đang dần hình thành, mở ra cơ hội lớn cho nhà đầu tư và doanh nghiệp. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết xu hướng khu công nghiệp xanh, thực trạng phát triển, các mô hình tiêu biểu và những thách thức của thị trường bất động sản công nghiệp tại Việt Nam.

Khu công nghiệp thông minh sẽ là xu hướng của tương lai

I. Xu hướng phát triển khu công nghiệp xanh và bền vững

Trong thời gian gần đây, tại Diễn đàn KCN Việt Nam 2023 với chủ đề “Hướng tới khu công nghiệp xanh, khu kinh tế xanh” do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức, nhiều chuyên gia đã chỉ ra xu hướng mới của thị trường bất động sản công nghiệp.

Theo đó, các khu công nghiệp truyền thống đang dần mất đi lợi thế khi thị trường xuất hiện ngày càng nhiều mô hình khu công nghiệp hiện đại, hấp dẫn nhà đầu tư. Tuy nhiên, dù phát triển theo mô hình nào, các khu công nghiệp đều hướng đến yếu tố xanh và bền vững, được xem là xu hướng tất yếu trong tương lai.

II. Vai trò của khu công nghiệp trong phát triển kinh tế

Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, các khu công nghiệp và khu kinh tế tại Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ trong hơn 30 năm qua, đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội.

Đây là động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, gia tăng tốc độ đô thị hóa và góp phần thay đổi diện mạo của nhiều địa phương trên cả nước. Tính đến tháng 10/2023, Việt Nam đã có 413 khu công nghiệp, trong đó 295 khu đã đi vào hoạt động.

III. Chuyển đổi sang khu công nghiệp sinh thái và thông minh

Nhiều khu công nghiệp hiện nay đang triển khai theo Chiến lược quốc gia về Tăng trưởng xanh, hướng tới mô hình sinh thái, thông minh và bền vững.

Quá trình này gắn với việc bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên thông qua mô hình cộng sinh công nghiệp và kinh tế tuần hoàn. Một số khu công nghiệp tiêu biểu gồm:

KCN Phú Mỹ 3
KCN Nam Cầu Kiền

Bên cạnh đó, nhiều khu công nghiệp đang thí điểm chuyển đổi như:

KCN Khánh Phú
KCN Gián Khẩu
KCN Hòa Khánh
KCN Trà Nóc

Song song với đó, Việt Nam cũng đang hướng tới phát triển các khu công nghiệp sinh thái mới.

IV. Tác động của khu công nghiệp đến đô thị hóa

Theo bà Vương Thị Minh Hiếu, khu công nghiệp và khu kinh tế ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng trong phát triển kinh tế.

Thực tế cho thấy, sự phát triển của khu công nghiệp đã góp phần hình thành nhiều khu đô thị, dịch vụ và hệ thống giao thông hiện đại, từ đó thúc đẩy quá trình đô thị hóa và chuyển đổi các khu vực nông nghiệp thành đô thị công nghiệp.

Từ KCX Tân Thuận – khu chế xuất đầu tiên thành lập năm 1991, đến nay Việt Nam đã có:

413 khu công nghiệp
Tổng diện tích gần 120.000 ha
Diện tích đất công nghiệp khoảng 87.700 ha

Trong đó:

295 khu đã hoạt động (tỷ lệ lấp đầy ~72,9%)
119 khu đang xây dựng
Tổng diện tích cho thuê đạt 51.800 ha

V. Xu hướng khu công nghiệp trong tương lai

Các chuyên gia nhận định rằng mô hình khu công nghiệp trong tương lai sẽ tập trung vào:

Khu công nghiệp sinh thái
Khu công nghiệp thông minh
Khu công nghiệp tích hợp đô thị – dịch vụ
Khu công nghiệp kết hợp logistics, cảng và kho bãi

Những yếu tố như quản lý thông minh, xử lý môi trường hiện đại và hạ tầng đồng bộ sẽ trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.

VI. Điển hình phát triển khu công nghiệp tại Việt Nam

Theo ông Kazama Toshio, khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam hiện đóng vai trò quan trọng với:

17% dân số
44% tổng vốn FDI
GDP bình quân gấp 2 lần cả nước

Trong đó, Bà Rịa – Vũng Tàu nổi bật với 15 khu công nghiệp (8.000 ha). Tiêu biểu là Khu công nghiệp Phú Mỹ 3 – khu công nghiệp chuyên sâu hợp tác Việt Nam – Nhật Bản, phát triển theo mô hình thông minh và sinh thái.

Dự án đã thu hút khoảng 3 tỷ USD, dự kiến đạt 5,5 tỷ USD vào năm 2026.

VII. Thách thức của thị trường khu công nghiệp

Theo TS. Cấn Văn Lực, thị trường bất động sản khu công nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt là:

Thủ tục hành chính và pháp lý
Quy định chưa rõ ràng trong Nghị định 35
Thủ tục chấp thuận đầu tư còn phức tạp
Vấn đề phân cấp, ủy quyền chưa đồng bộ

Những rào cản này cần được tháo gỡ để thúc đẩy phát triển bền vững.

Kết luận: Khu công nghiệp xanh – xu hướng tất yếu

Có thể thấy, xu hướng phát triển khu công nghiệp xanh, thông minh và bền vững đang trở thành định hướng tất yếu tại Việt Nam và trên toàn cầu. Đây không chỉ là cơ hội giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn là nền tảng quan trọng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.