TP.HCM phát triển 14 khu công nghiệp mới 3.833ha: Bứt phá công nghệ cao và kinh tế xanh

TP.HCM đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ khi công bố kế hoạch phát triển 14 khu công nghiệp mới với định hướng công nghệ cao và kinh tế xanh. Đây không chỉ là bước tái cấu trúc nền công nghiệp mà còn là chiến lược dài hạn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng không gian phát triển và hướng tới vị thế trung tâm kinh tế số hàng đầu cả nước.

TP.HCM dự kiến có thêm 14 khu công nghiệp (KCN) mới với tổng diện tích lên đến 3.833ha, đánh dấu bước đi chiến lược trong quá trình tái cấu trúc nền công nghiệp. Kế hoạch này không đơn thuần là mở rộng quỹ đất sản xuất mà còn thể hiện rõ định hướng chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững, tập trung vào công nghệ cao, kinh tế số và kinh tế xanh. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các địa phương và khu vực, đây được xem là bước đột phá giúp TP.HCM duy trì vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP.HCM (HEPZA), thành phố sẽ không mở rộng thêm quỹ đất công nghiệp theo hướng truyền thống mà giữ nguyên hiện trạng, đồng thời thực hiện chuyển đổi mạnh mẽ về chất. Điều này đồng nghĩa với việc các ngành nghề thâm dụng tài nguyên, sử dụng nhiều lao động giản đơn và có giá trị gia tăng thấp sẽ dần được thay thế bằng các lĩnh vực công nghệ cao, thân thiện môi trường và có hàm lượng tri thức lớn. Đây là xu hướng tất yếu khi TP.HCM đã trải qua hơn 30 năm phát triển công nghiệp với nhiều dấu hiệu quá tải về hạ tầng, áp lực lao động và sự lạc hậu về công nghệ.

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chiến lược này là việc thí điểm chuyển đổi 5 KCN hiện hữu gồm Tân Thuận, Hiệp Phước, Tân Bình, Cát Lái và Bình Chiểu. Các khu công nghiệp này sẽ được tái định hình thành KCN công nghệ cao, KCN sinh thái, kết hợp với mô hình đô thị – dịch vụ và trung tâm logistics. Việc chuyển đổi không chỉ giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất mà còn tạo ra hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển toàn cầu.

Song song với việc chuyển đổi các KCN cũ, TP.HCM sẽ triển khai 14 KCN mới theo lộ trình rõ ràng gồm ba giai đoạn. Trong giai đoạn 2025–2027, thành phố sẽ tập trung xây dựng 4 KCN gồm Phạm Văn Hai I, Phạm Văn Hai II, Vĩnh Lộc 3 và Nhị Xuân. Đây là giai đoạn khởi động, đặt nền móng cho mô hình KCN thế hệ mới với định hướng thông minh và bền vững.

Giai đoạn tiếp theo từ 2027–2030 sẽ phát triển thêm 5 KCN gồm An Phú, Trung An, Lê Minh Xuân 4, Phạm Văn Hai III và Hiệp Phước 3. Đây là giai đoạn tăng tốc, khi các mô hình đã được kiểm chứng và bắt đầu nhân rộng, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong thu hút đầu tư.

Từ năm 2030–2033, TP.HCM sẽ hoàn thiện 5 KCN còn lại tại Tân Phú Trung và Bình Khánh, qua đó hoàn chỉnh hệ thống các khu công nghiệp mới theo quy hoạch đã đề ra. Khi hoàn thành, hệ thống này sẽ góp phần tạo ra không gian phát triển công nghiệp hiện đại, đồng bộ và có tính kết nối cao.

Điểm đáng chú ý là các KCN mới sẽ được xây dựng theo mô hình thông minh, tích hợp công nghệ hiện đại trong quản lý và vận hành. Các khu công nghiệp sẽ được phân khu chuyên ngành rõ ràng, từ đó hình thành các chuỗi sản xuất liên kết chặt chẽ, giúp giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp. Đây là yếu tố then chốt trong việc thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI.

Bên cạnh đó, TP.HCM cũng chú trọng đến việc liên kết vùng nhằm mở rộng không gian phát triển. Việc tăng cường kết nối với các địa phương lân cận như Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu sẽ giúp hình thành các hành lang kinh tế, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn khu vực. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nơi các địa phương không còn phát triển riêng lẻ mà hướng tới sự liên kết và bổ trợ lẫn nhau.

Tại hội nghị công bố quy hoạch, cộng đồng doanh nghiệp đã đưa ra nhiều đề xuất thiết thực nhằm đảm bảo tính khả thi của các KCN mới. Trong đó, yêu cầu đầu tư đồng bộ hạ tầng được xem là yếu tố then chốt. Không chỉ dừng lại ở hệ thống điện, nước hay giao thông, các doanh nghiệp còn nhấn mạnh sự cần thiết của việc phát triển nhà ở, trường học, bệnh viện và các tiện ích xã hội khác để phục vụ chuyên gia và người lao động. Điều này cho thấy xu hướng phát triển KCN hiện đại không chỉ tập trung vào sản xuất mà còn hướng đến xây dựng môi trường sống và làm việc toàn diện.

Ngoài ra, định hướng thu hút đầu tư cũng được đặt ra một cách rõ ràng. TP.HCM sẽ ưu tiên các ngành công nghệ sạch, công nghệ cao và có giá trị gia tăng lớn, đồng thời hạn chế các ngành gây ô nhiễm môi trường hoặc thâm dụng lao động. Đây là bước đi cần thiết nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, đồng thời giảm áp lực lên hạ tầng và môi trường đô thị.

Về nguồn vốn, thành phố đã đưa ra các chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư vào các KCN mới. Đại diện Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) cho biết doanh nghiệp trong KCN công nghệ cao và khu phần mềm Quang Trung sẽ được hỗ trợ lãi suất vay với hạn mức tối đa 200 tỷ đồng, thời gian ưu đãi kéo dài đến 7 năm. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho các doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao, tham gia vào quá trình chuyển đổi và phát triển công nghiệp của thành phố.

Lãnh đạo TP.HCM cũng nhấn mạnh tính cấp bách của quá trình chuyển đổi. Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Võ Văn Hoan, nền công nghiệp của thành phố đang chạm đến giới hạn do mô hình cũ đã lỗi thời. Các KCN hiện hữu cần phải chuyển đổi ngay lập tức thay vì chờ đến khi hết thời hạn dự án. Nếu chậm trễ, TP.HCM có nguy cơ đánh mất lợi thế cạnh tranh không chỉ trong nước mà còn trên thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và xu hướng phát triển bền vững đang diễn ra mạnh mẽ, việc chuyển đổi mô hình KCN là điều không thể trì hoãn. Các quốc gia và thành phố lớn trên thế giới đều đang hướng tới xây dựng các khu công nghiệp thông minh, thân thiện môi trường và có khả năng thích ứng cao với biến động của thị trường. TP.HCM, với vai trò là trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam, cần phải đi đầu trong xu hướng này để duy trì vị thế cạnh tranh.

Với quy hoạch phát triển 14 khu công nghiệp mới, TP.HCM đặt mục tiêu xây dựng một nền công nghiệp hiện đại, xanh và thông minh. Đây không chỉ là bước tiến về mặt quy mô mà còn là sự thay đổi về chất trong tư duy phát triển. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần đảm bảo tính khả thi của các giải pháp về hạ tầng, nguồn vốn và cơ chế chính sách. Đồng thời, sự chủ động và năng động của cộng đồng doanh nghiệp cũng đóng vai trò quyết định trong việc biến quy hoạch thành hiện thực.

Kết luận

Kế hoạch phát triển 14 khu công nghiệp mới tại TP.HCM là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn trong việc tái cấu trúc nền công nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững. Với định hướng công nghệ cao và kinh tế xanh, cùng sự hỗ trợ từ chính sách và liên kết vùng, TP.HCM có cơ hội lớn để bứt phá, trở thành trung tâm kinh tế số hàng đầu cả nước. Tuy nhiên, thành công của kế hoạch này sẽ phụ thuộc vào khả năng triển khai thực tế và sự đồng hành của doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.